صفي الرحمان مباركفوري ( مترجم : محمد بهاء الدين حسينى )
42
الرحيق المختوم ( باده ناب ) ( فارسي )
حاجيان و دربانى و پردهدارى كعبه را به او سپرد . كسى از فرمان قصى سرپيچى نمىكرد و در زمان حيات و پس از مرگش از دستور او پيروى مىشد . و پس از مرگ ، پسرانش نيز ، اوامر او را - بىكمترين نزاعى - اجرا مىكردند . اما بعد از فوت عبد مناف ، فرزندانش با پسر عموهايشان ، عبد الدار ، بر سر آن مناصب و مسئوليتها ، بناى مخالفت نهادند و در نتيجه ، قريش به دو دسته تقسيم گشت و نزديك بود كه جنگ درگيرد ؛ اما صلح را ترجيح دادند و آن مسئوليتها را ميان خود تقسيم نمودند : آب دادن و خوراك دادن حاجيان را فرزندان عبد مناف به عهده گرفتند و نظارت در دار الندوه ، پرچمدارى و پردهدارى كعبه را فرزندان عبد الدار پذيرفتند . فرزندان عبد مناف در بين خود قرعه انداختند كه به نام هاشم درآمد و او تا دم مرگ آب و غذا دادن حاجيان را به عهده داشت و پس از او ، برادرش مطلب و پس از مطلب ، عبد المطلّب پسر هاشم پسر عبد مناف ، جد پيامبر - صلى اللّه عليه و سلّم - اين مسئوليت را داشتند . و پس از عبد المطلب پسرانش اين منصب را تا ظهور اسلام داشتند و در نهايت ، سرپرستى اين امور به دست عباس پسر عبد المطلب رسيد . « 1 » ( 1 ) قريش ، علاوه بر اين مناصب ، مسئوليتهاى ديگرى داشتند كه ميان خود تقسيم كرده و دولت كوچكى يا به تعبيرى : شبه دولتى دمكراسى تشكيل داده بودند كه ادارات و تشكيلات حكومتى و آن چه كه اكنون در جامعهء امروزى مانند پارلمان و غيره وجود دارد ، داشت . اينك تصاويرى از آن مناصب و مشاغل : ( 2 ) 1 - ايسار : توليت چوبههاى تير پيشگويى بتان براى استقسام ( تعيين قسم و قسمت روزى طبق تفأل با تيرهاى مخصوص [ استخارههاى جاهليّت ] ) ، اين كار به عهدهء قوم بنى جمح بود . ( 3 ) 2 - تحجير اموال : تنظيم و برنامهريزى قربانيها و نذورى كه به بتان اهدا مىشد و همچنين ميانجىگرى و حل و فصل كارها به گردن بنى سهم بود . ( 4 ) 3 - شورا : از آن طايفهء بنى اسد بود . ( 5 ) 4 - اشناق : تنظيم و گرفتن ديه و تاوان ضرر و زيان ، به عهدهء بنى تميم . ( 6 ) 5 - عقاب : پرچمدارى ملّى به عهدهء طايفهء بنى اميه بود .
--> ( 1 ) - ابن هشام .